❗ Przedawnienie bez zmian – czyli komentarz do 3 wyroków TSUE z dnia 16 kwietnia 2026 r.
🏛️ Dziś Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyroki w trzech sprawach C-752/24 (Jangielak), C-753/24 (Rzepacz) i C-901/24 (Falucka) dotyczących problemu przedawnienia roszczeń banków o zwrot kapitału.
Wnioski są następujące: 🔷 prawo unijnie nie będzie ingerować w zasady prawa polskiego dotyczące przedawnienia 🔷 jakkolwiek otrzymany kapitał kredytu co do zasady należy bankowi oddać, to jeśli bank spóźni się z pozwem, konsument może skutecznie bronić się zarzutem przedawnienia 🔷 pozostaje aktualna zasada wyrażona w uchwale SN z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III CZP 25/22, że termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału zaczyna biec od chwili podważenia umowy przez konsumenta 🔷 kredytobiorcy nie powinni być obciążani kosztami procesu w sprawach wytaczanych przez banki
W sprawie C-752/24 (Jangielak) TSUE wskazał, że: 🔶 bank może przerwać bieg przedawnienia wytaczając osobne powództwo, zanim rozstrzygnięta zostanie pierwsza sprawa z pozwu konsumenta 🔶 na skutek usunięcia nieuczciwych klauzul powinno dojść do przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej stron sprzed zawarcia umowy 🔶 sprawy z pozwów banków powinny być zawieszane do czasu rozstrzygnięcia pierwszych procesów, aby konsument nie ponosił w tym czasie dodatkowych kosztów. 🔶 sądy krajowe powinny czuwać nad tym, aby koszty postępowania zainicjowanego przez bank nie były nadmierne dla konsumenta
W sprawie C-753/24 (Rzepacz) TSUE przyjął, że: 🔷 jeśli bank spóźnił się z pozwem, a konsument zgłosił zarzut przedawnienia, sąd krajowy może go nie uwzględnić z powołaniem na art. 117(1) § 1 k.c. tylko w wyjątkowych okolicznościach 🔷 sąd powinien przeanalizować, dlaczego bank się spóźnił i czy było to powodowane zachowaniem konsumenta 🔷 uwzględnienie przedawnionego roszczenia banku nie powinno zniechęcać konsumenta do dochodzenia jego praw, a zatem nie powinno skutkować obciążeniem go kosztami
W sprawie C-901/24 (Falucka) TSUE wskazał: 🔶 oświadczenie o świadomości skutków unieważnienia umowy złożone przez konsumenta może przerywać bieg przedawnienia roszczenia banku 🔶 kluczowe jest ustalenie czy konsument składając oświadczenie miał świadomość obowiązku zwrotu kapitału otrzymanego od banku
👉 Konsumenci po tych wyrokach nadal zachowują więc szeroką ochronę prawną, a bank może liczyć co najwyżej na nominalnie wypłacony kapitał. Cieszy wielokrotne podkreślenie potrzeby ochrony konsumenta przed wysokimi kosztami procesu – nawet jeśli powództwo regresowe banku zostaje uwzględnione.
