Wyrok TSUE z 10 września br. w sprawie C-510/25 (Adazik) może na pierwszy rzut oka wydawać się niekorzystny dla konsumentów. Jak jednak wskazuje radca prawny Tomasz Konieczny, Partner Kancelarii KPP, w rzeczywistości nie zmienia on sytuacji tysięcy spraw frankowych, ani szerzej – spraw kredytowych toczących się w Polsce.
Dlaczego?
TSUE nie dokonywał wykładni prawa polskiego. Trybunał wskazał jedynie, że dyrektywa 93/13 co do zasady nie stoi na przeszkodzie temu, aby prawo krajowe przewidywało możliwość dokonywania przez sąd potrąceń z urzędu, a więc bez inicjatywy stron.
Kluczowe jest jednak to, że polskie prawo nie przewiduje takiej możliwości.‼️
Zgodnie z art. 498 Kodeksu cywilnego potrącenie wymaga – przy spełnieniu pozostałych przesłanek – złożenia oświadczenia woli przez stronę dysponującą wierzytelnością. Innymi słowy, w polskim porządku prawnym nie istnieje „potrącenie z urzędu” dokonywane przez sąd.
Jak podkreśla mec. Konieczny, ma to istotne znaczenie dla spraw frankowych. ⚠️
Wyrok TSUE nie zmienia obowiązujących w Polsce zasad potrącenia. Nadal aktualne pozostają więc przepisy art. 498 k.c. oraz przyjęta w polskim porządku prawnym konstrukcja dwóch odrębnych roszczeń.
Potwierdza to również uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., sygn. III CZP 25/22, zgodnie z którą w przypadku nieważnej umowy kredytu powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.
W praktyce oznacza to, że wyrok TSUE nie wprowadza w Polsce teorii salda ani nie daje sądom możliwości dokonywania potrąceń z urzędu.
Jak wskazuje radca prawny Tomasz Konieczny, wyrok może natomiast mieć większe znaczenie w państwach, których porządki prawne przewidują inne zasady rozliczeń, np. teorię salda.
Z perspektywy polskiego prawa pozostaje natomiast bez wpływu na obowiązujące obecnie zasady potrącenia.
