🏛️ W dniu 22 stycznia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok o istotnym znaczeniu dla wzajemnych rozliczeń stron nieważnej umowy kredytu. TSUE przyjął, że na gruncie Dyrektywy 93/13 brak jest przeszkód ku temu, by banki w sporach z frankowiczami mogły podnosić zarzut potrącenia (również w sposób ewentualny). Zakwestionował jednak prawo banku do odsetek w sytuacji, gdy bank bezpodstawnie kwestionuje nieważność umowy i przyczynia się do przedłużenia procesu rozliczeniowego.
Zdaniem TSUE: 👉 wszelkie wezwania kierowane przez banki do kredytobiorców nie mogą wywoływać skutków do czasu stwierdzenia przez sąd nieważności umowy kredytu – jeśli bank jednocześnie utrzymuje, że umowa jest ważna; 👉 Dyrektywa 93/13 nie sprzeciwia się temu, by bank bronił się w procesie z konsumentem ewentualnym zarzutem potrącenia – stojąc jednocześnie na stanowisku, że umowa jest ważna; 👉 dopiero z chwilą prawomocnego wyroku roszczenie banku o zwrot kapitału może być uznane za wymagalne i skutkować naliczeniem odsetek.
TSUE poruszył też kwestię rozliczenia kosztów procesu w razie bankowego potrącenia. Jak wynika z wyroku, nawet jeśli sąd krajowy uwzględni takie potrącenie, kredytobiorca nie powinien zostać obciążony kosztami postępowania. Przy orzeczeniu o kosztach należy bowiem brać pod uwagę główny cel procesu, jakim jest usunięcie z umowy niedozwolonych klauzul i nałożenie sankcji na przedsiębiorcę, który skonstruował umowę w sposób wadliwy.
📌 Wyrok C-902/24 wyjaśnił kilka istotnych kwestii, ale zarazem otworzył kolejne zagadnienia prawne do rozstrzygnięcia na styku Dyrektywy 93/13 i prawa krajowego. Zgodnie bowiem z przepisami polskimi, aby mogło dojść do skutecznego potrącenia, wierzytelność potrącającego musi zostać uprzednio postawiona w stan wymagalności. Skoro zaś TSUE jasno wskazał, że bank nie może skutecznie wzywać konsumenta do zwrotu wypłaconego kapitału (a tym samym postawić swojej wierzytelności w stan wymagalności) jeśli jednocześnie twierdzi, że umowa jest ważna – to również jego potrącenie nie będzie wywierać żadnych skutków.
⌛ Czas pokaże, czy uwzględniając to rozstrzygnięcie, jak i wcześniejszy wyrok w sprawie C-396/24 banki chętniej będą korzystać z zarzutu potrącenia, pomimo kwestionowania nieważności umowy. Potrącenie może zyskać na znaczeniu tym bardziej, jeśli wejdzie w życie projektowana ustawa frankowa, dopuszczająca podniesienie zarzutu potrącenia aż do zamknięcia rozprawy przed sądem drugiej instancji. Potencjalnie powinno to poskutkować mniejszą liczbą spraw tzw. regresowych (z powództwa banków). Niewątpliwie jednak, pomimo braku pełnej jasności co do zakresu jego stosowania w Polsce, wyrok C-902/24 umacnia pozycję konsumentów w sporach z bankami.
