📅 Już 2 lipca TSUE wyda kolejny istotny wyrok dotyczący kredytów frankowych. Tym razem Trybunał odpowie na pytania dotyczące przedawnienia roszczenia banku o zwrot wypłaconego kapitału (połączone sprawy C-261/25 i C-262/25 – Ścierbek i in.).
To zagadnienie ma bardzo duże znaczenie praktyczne. Obecnie wiele spraw frankowych toczy się już nie tylko z powództwa kredytobiorców o stwierdzenie nieważności umowy, ale również z powództwa banków o zwrot kapitału. W wielu przypadkach banki zdecydowały się na wniesienie takich pozwów z ostrożności procesowej, obawiając się upływu trzyletniego terminu przedawnienia swoich roszczeń.
❓ Na czym polega problem?
W przypadku stwierdzenia nieważności umowy zarówno kredytobiorca, jak i bank mogą dochodzić swoich roszczeń – kredytobiorca o zwrot spełnionych świadczeń (rat oraz innych kosztów związanych z kredytem), a bank o zwrot wypłaconego kapitału.
Pytanie brzmi: od kiedy należy liczyć trzyletni termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału?
Obecnie w Polsce dominuje stanowisko wynikające z uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III CZP 25/22). Zgodnie z nim, termin przedawnienia roszczeń banku rozpoczyna bieg co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował wobec banku ważność umowy – najczęściej poprzez złożenie reklamacji lub wniesienie pozwu.
To właśnie zgodność takiego rozwiązania z prawem Unii Europejskiej będzie przedmiotem oceny TSUE.
📌 Kwestia przedawnienia była już przedmiotem trzech wyroków TSUE z kwietnia br.:
❇️ C-752/24 (Jangielak) – Trybunał uznał, że bank może przerwać bieg przedawnienia, wnosząc pozew o zwrot kapitału jeszcze przed prawomocnym zakończeniem sprawy o unieważnienie umowy.
❇️ C-753/24 (Rzepacz) – TSUE dopuścił możliwość wyjątkowego uwzględnienia przedawnionego roszczenia banku, jeżeli przemawiają za tym względy słuszności.
❇️ C-901/24 (Falucka) – Trybunał wskazał, że oświadczenie konsumenta o świadomości obowiązku zwrotu kapitału może prowadzić do przerwania biegu przedawnienia roszczenia banku.
Orzeczenia te zasadniczo potwierdziły dotychczasowy kierunek wykładni. Dodatkowo pokazują, że TSUE dąży do zachowania równowagi między skuteczną ochroną konsumenta a prawem banku do odzyskania wypłaconego kapitału.
Również w odniesieniu do wyroku z 2 lipca nie spodziewamy się rewolucyjnej zmiany dotychczasowej linii orzeczniczej. Odpowiedź TSUE może jednak przyczynić się do dalszego ujednolicenia praktyki sądów krajowych.
➡️ Po ogłoszeniu wyroku opublikujemy jego omówienie oraz wskażemy, jakie znaczenie będzie miał dla toczących się postępowań.
